اختلاف روايات پانزده « 1 » ، يازده ، نه « 2 » ويا هفت سال « 3 » بدانيم . أو در سال 1027 - كه گفته شد تاريخ فراغت از تأليف رساله است - مسلّما در حومهء قم بوده است . وبا توجه به آنچه در حاشيهء « منه » مشاعر ثبت شده ، كه تاريخ افاضهء « اتّحاد عاقل ومعقول ظهر روز جمعه هفتم جمادى الأولى سال 1037 بوده « 4 » ، ونظر به آنچه قبلا از حاشيهء سفينة البحار نقل شد ، كه صدرا موقع نوشتن « اتّحاد عاقل ومعقول » أسفار در قريهء كهك قم أقامت داشته ، وانكشاف اين امر در روز جمعه « 5 » ، وحتى بروايتى دقيقا ظهر روز جمعه « 6 » اتّفاق افتاده ، گمان مىرود كه أو در سال 1037 هم در حومهء قم بوده باشد . خلاصه با توجّه به حجم رساله مىتوان گفت كه تمام رساله در حومهء قم تأليف شده است . منابع رساله تقريبا همهء مطالب وأكثر عبارات واحاديثى كه در اين رساله آمده ، جز در موارد معدود ، از آثار پيشينيان صدراست ؛ كه أغلب بدون ذكر نام ونشان وظاهرا بدون مراجعه به كتب حديث به نقل آنها پرداخته است . البتّه در اين ميان ، كتاب إحياء علوم الدّين غزّالى جاى خاصي دارد ، كه أو بيش از همه به اين كتاب نظر داشته ومطالب آن را تلخيص كرده است . چنانكه خود - آنجا كه دربارهء علامات دوستان خدا سخن مىگويد - تصريح

--> ( 1 ) سيد محسن امين ، أعيان الشيعة ، ج 9 ، ص 323 ؛ شيخ محمد رضا مظفّر ، مقدّمهء أسفار ، ص « ه » . ( 2 ) داريوش شايگان ، هانرى كربن ، آفاق تفكّر معنوي در اسلام إيراني ، ص 233 . ( 3 ) أستاذ دكتر سيد حسين نصر ، مقدّمه رسالهء سه أصل ، ص 7 . ( 4 ) مشاعر ، مشعر هفتم ، حاشيهء « منه » ، ص 77 . ( 5 ) همين رساله ، مقدّمهء مصحّح ، ص 26 . ( 6 ) أستاذ فقيد سيد محمد مشكاة ، مقدّمهء المحجّة البيضاء ، ص 13 .